Hünkar Evladı Balım Sultan ile Kalender Abdal Çelebi


Kalender Abdal Çelebi Balım Sultan’ın amcası Mürsel Bali’nin oğlu Yusuf Bali’nin oğludur. Kalender Abdal Çelebi hakkında çeşitli kaynaklarda farklı bilgilere rastlamaktayız.
Hünkar Hacı Bektaş Veli’ yi Güvercin donunda Anadoluya gelirken Gözcü Karaca Ahmet’in topladığı Urum Erenlerinin meclisinde selamlayan Seyyid Nurettin Kızı Fatma Bacı ile de evlenip. Çocukları Şadi, Mahmut ve Seyyit Ali Kızıldeli Sultandır.


Hatun Ana ya da Fatma Bacı oğlu Hızır Lala ya da Habib Efendi namı diğer Kızıl Deli ondan sonra sırasıyla, Balım Sultan ‘a kadar gelmiştir.


Ayrıca Hünkar Hacı Bektaş Veli bel evladı Ali Celalettin Ulusoy yazdığı Hacı Bektaş Veli ve Alevi Bektaşi Yolu kitabında Kalender Abdal Çelebi Balım Sultan’ın amcası Mürsel Bali’nin oğlu Yusuf Bali’nin oğludur şeklinde ifade edilmektedir.


Ali ile aldı aklım hubların hanı
İntizarda koydu bu garip canı
Yaktı kül eyledi aşk od’u beni
Söyündürür gözlerimin yaşı var
Kalender der daim metheder dilim
Muhammed Ali’nin yoludur yolum
Bektaşiyim benim maksudum balım
Her kişinin bir kolaya tavşı var


(Kalender Çelebi)


Peçevi Tarihinde Hacı Bektaş Veli mücerret taşı takarak hiç evlenmediği. Öğrencilerinden İdris Koca ve Kadıncık Ana’nın oğlu Hızır Lale, Hünkâr Hacı Bektaş’ın vasiyeti üzerine postnişin olmuştur.
Kalender, Hacı Bektaş-ı Veli’nin torunlarındadır, yani Hacı Bektaş-ı Veli’nin Kadıncık Ana’dan burnu kanı damlasıyla doğma öz oğlu olan Habib Efendinin soyundan gelmedir. Onların inançlarına göre Kalender’in babası İskender, İskender’in babası Balım Sultan, bunu babası Resul Çelebi bunun da babası Habib Efendi’dir.’
Bizce bu yanlıştır. Günümüzde yeni kaynaklar ortaya çıkmıştır. Bektaşileri bölmek için kullanılan bir düşünce sistematiği böylece çürümüştür.
Hünkar Hacı Bektaşi Veli – İki Kadıncık Ana ve Evlatları
İlki İdris Hoca ile Kutlu Melek’in kızı Fatma Nuriye’dir. Hünkar Hacı Bektaşi Veli Kadıncık Ana -Fatma Nuriye ile evlenmiştir.
İkinci Kadıncık Ana ise Hünkar Hacı Bektaş Veli’ yi Güvercin donunda Anadoluya gelirken Gözcü Karaca Ahmet’in topladığı Urum Erenlerinin meclisinde selamlayan Seyyid Nurettin Kızı Fatma Bacı ile de evlenip. Çocukları Şadi, Mahmut ve Seyyit Ali Kızıldeli Sultandır.

Hünkar Hacı Bektaşi Veli Hakkında başka bir velayetnameye göre ise Hünkar Hacı Bektaş Veli ‘nin iki evlilik yaptığı ‘ iki hatun aldığı’ bilgisi vardır.

‘ Bilesiz kim Hünkar iki hatun aldı. Dünyalık Seyyid Nureddin kızı Fatıma Ana’dandur. Habib Emircem ( Şadi), Hızır Lale ( Seyyid Ali Sultan Kızıldeli), Seyyid Mahmut, Hatem ve Sakine evlatlarıdır. Mahmud baliğ olmadan dünyadan göçti. Hünkar ardından nice gün mahzun oldı.
Idris Hoca kızı Nuriye Ana ahretlik idi. Badehu Hünkar’ ın ulu dergahında iki post durır. Mücerret postu, dünyaluk görmemiş, pak ve arıdır. Müteehhil postı, evlenür, dünyaya nesiller getirür. Bileler kim ikiside hakdürür. Maada bileler kim anın hizmetin idenler nicedür.( Baki Yaşa Altınok Hacı Bektaş Veli Hakkında Yazılmış Bir Menakıbname ve Bu Menakıbnamede Belirtilen Anadoludaki Alevi Ocakları s.7)


19 yıl Hünkar Hacı Bektaş Veli Dergâhında ‘Dedebaba Post’unda oturan Ali Turabi Dedebaba (1605-1667) yılları arasında Hünkar Hacı Bektaş Veli Dergahında ‘ Pir Postunda’ oturmuş Seyyid Yusuf Çelebi oğlu Seyyid Hacı Zülfükar Çelebi’nin defterinden yaptığı alıntı şöyledir:
” Hünkar bir gün Hakka yürüyeceğini anlayınca halifesi Sarı İsmail’i, Habib Emirci’yi ve Lale Cücan’ı yanına çağırıp demiş ki: “Fatma Ana Kadıncık’ın oğlu Habip yerime otursun. O, 30 yıl hizmet edecek, ondan sonra Hızır Lale geçer. O da 13 yıl hizmet eder.”
Bu vasiyetten sonra oğlu Habip, Hünkâr’ın üzerini hırkası ile örttü. Erenlerin annesi Fatma Bacı, Habip Emircem Sultan, Hızır Lale Sultan, Karaca Ahmet, Sarı İsmail, Resul Baba, Seyyid Cemal, Kızıl Deli, Karadonlu Can Baba, Sarı Saltuk ve daha niceleri gelip ağlaştılar.
Habip, Hızır, Sarı İsmail, Aslan Nuş bir elden su döktüler. Peçeli er de yıkadı. Hızır İmam oldu. Nice yetmiş Er saf durup cenaze erkanı yapıldı.
Hünkar Hakka yürüyünce oğlu Emircem Hünkar’ın yerine geçti. Halifeler, Hünkar’ın vasiyetine uyarak, her biri bir diyara dağıldı.
Bilesiniz ki Hünkar iki hatun aldı. Dünyalık hatun: Seyyid Nurettin’in kızı Fatma Ana’dır. Habip Emircem, Hızır Lale, Seyyid Mahmut, Hatem ve Sakine evlatlarıdır. Seyyid Mahmut, çocuk yaşta Hünkar’dan önce Hakka yürüdü. Hünkar buna çok üzüldü.
İdris Hoca kızı Nuriye Ana ahiretlik idi.”
(Prof.Dr.Alemdar Yalçın 2002 Kureyşan Ocağı Hakkında Bazı Yeni Bilgiler Türk Kültürü Hacı Bektaş Veli Araştırma Merkezi Yayını Dergi sayı:27)
( İz Bırakan Erenler ve Ocakları Veli Saltık Kuloğlu Matbaa 2.Baskı 2011 Ankara s.55-56)

Böylece iki velayetname birbirini tamamlıyor. Hünkar Hacı Bektaş Veli evlenmemiş tezi çürüyor onun yerine hatta iki kere evlendiği birisi dünyalık ikincisi ahiretlik evliliği olarak birinciden yani Seyyid Nurettin’in kızından çocukları olduğu boylece netleşmiş oluyor.


Zaten temel eseri Erkan olarak Makalat eserinde en eski nüshasında bile Nikah Kıymak ibaresi 4 Kapı 40 Makam içerisinde Şeriat Kapısının makamları arasında bulunmaktadır. Kendisinin taliplerine önerdiğini Hünkar Hacı Bektaş Veli’nin yapmadığı fikri çelişkili gözükmektedir. Doğal olarak kişisel tekamülü tamamlamakta nikah kıymak bir merhale diyen bir Pirin kendisini evlenmemesi söz konusu olamaz. Böylece Hünkar Hacı Bektaşi Veli ‘nin Seyyid Nureddin Kızı Fatma Bacı ile evlendiği Mahmut Habib (Şadi) ve Hızır Lale diye erkek çocukları olduğu soyunun burdan türeyerek Çelebilerin bugüne kadar devam ettiği artık kesin kanıtlarla netleşmiştir. Burun kanı sembolik bir ifade olarak geçtiği açıktır.


Müdafaa’da Bektaşi olan bazı kişilerin evlenmeyişi seçmeleri nedeniyle Hacı Bektaş Veli’nin de evlenmemmiş gösterilmesinin doğru olmadığı hatta Hacı Bektaş Veli gibi Seyyid olan bir kişinin “Nikahlanın ve çoğalın” veya “Dinde ruhbanlık yoktur” hadislerine karşı olmasının mümkün olmadığı ifade edilerek Hacı Bektaş Veli’nin İdris hocanın kızı Kadıncık ile evlendiği ve soyunun buradan devam ettiği ifade edilmiştir.(Nejat Birdoğan, Çelebi Cemalettin Efendinin Savunması (Müdafaa), Berfin Yayınları, İstanbul, 1994, s. 9.)


Bu çerçevede Çelebiler Hacı Bektaş Veli’nin Timurtaş, Hızır Lala, İbrahim Seydi, Seyyid Ali Sultan ve çok dinamik ve hareketli olmasından kinaye olarak Kızıldeli lakapları ile anılan ve asıl adı İbrahim (1310-1402) olan tek bir çocuğu olduğunu ve Hacı Bektaş Veli’nin soyunun da buradan devam ettiğini kabul etmişlerdir.(Celalettin Ulusoy, Hünkar Hacı Bektaş Veli ve Alevi- Bektaşi Yolu, 2. Baskı, Hacıbektaş, 1986, s. 67.)


Mürşit eteğinden tutmuşum destim
Bu idi muradım erişdi kastım
Bilmem sarhoş muyum neyim ben mestim
Erenler verdiyi doluyu gördüm
Kalender Abdal’ım koymuşum seri
Şükür kurban kestim gördüm didarı
Erenler serveri gerçekler eri
Sultan Hacı Bektaş Veli’yi gördüm


(Kalender Çelebi)


Hâcı Bektaş postunda oturan Postnişin Balım Sultan 1516 yılında Hakk’a yürümüş yerine de o zamanlar otuz dokuz yaşında olan amcasının oğlu Kalender Çelebi geçmiştir. Bu konuda kaynaklara bakıldığı zaman çeşitli çelişkiler olmasına rağmen Kalender Abdal Çelebi’ye kadar şöyle bir şecere ortaya koyabiliriz.

Şah Kalender Abdal Çelebi ve Şeceresi
Adı (Doğum:? – Ölüm:?)
Hünkâr Hacı Bektaş Veli
Hatun Ana evladı Hızır Lale Cuvan
Hızır Lala oğlu Seyit Ali Sultan; namı diğer: Kızıl Deli, 1310-1402
Seyit Ali Sultan oğlu Resul Bali, 1361-1441.
Seyit Ali Sultan oğlu Mürsel Bali, 1384-1483?
Mürsel Bali oğlu Yusuf Bali 1500-1501
Resul Bali oğlu Balım Sultan, 1428-1516
Yusuf Bali oğlu Kalender Çelebi, 1476-1527


Hâce Bektaş Veli ile ilk şecerede adı geçen oğlu Seyit Ali Sultan arasında bir oğul daha var, Hızır Lala ya da Habib Efendi dedikleri, ama adı pek duyulmaz. İlk şecerede Kalender Çelebi’nin babası Mürsel Bali olarak geçiyor. Mürsel Bali’nin diğer bir oğlunun ismi de Balım Sultan, Kalender Çelebi’nin kardeşi olarak gözüküyor. Resul Bali’nin Seyit Ali Sultan’ın oğlu olmasının dışında adı geçmiyor.


İkinci şecereye baktığımızda; Seyit Ali Sultan’ın iki oğlu var, Resul Bali ve Mürsel Bali. Resul Bali’nin oğlu Balım Sultan, Mürsel Bali’nin oğlu ise Yusuf Bali, yani Kalender Çelebi’nin babası. Balım Sultan ile Yusuf Bali amca çocukları olduğuna göre; Kalender Çelebi de Balım Sultan’ın amcası Mürsel Bali’nin torunu olmaktadır. Her iki şecerede de kuşkular var olmasına rağmen bizce yapacak başka bir şey de yoktur.


Bu konuda biz Peçevi İbrahim Efendi’nin yazdığı Peçevi Tarihi’ne inanmak ya da Celalettin Ulusoy’un yazdığı Hacı Bektaş Veli ve Alevi Bektaşi Yolu yapıtına da inanmak zorunda değiliz. Ancak herkes kendi bakış açısı ile bakabilir. Şu bilinmeli ki talip toplulukları Çelebileri bel evladı görüp onlara bağlılıklarını devam ettirmektedir Sanırım asıl olanda budur.


Aşk ile Hu


Mehmet Özgür Ersan Dede Yesari Abdal Çelebi


Kaynak :


1)Peçevi Tarihi, Peçevi İbrahim Efendi, Cilt 1. Kültür Bakanlığı Yayınları. 3. Baskı 1999
2)A. Haydar Avcı, Kalender Çelebi Ayaklanması, AAA Yayınları, Ankara 1998
3)Cemalettin Efendi’nin Müdafaa (1910) kitabını kaynak göstererek Doç.Dr. Bedri Noyan Dedebaba.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Zeen is a next generation WordPress theme. It’s powerful, beautifully designed and comes with everything you need to engage your visitors and increase conversions.