HACI BEKTAŞ VELİ, BİLGİ VE GÜZEL AHLÂK – Güvenç Gürses


“Bilgi, bilen varlık yani özne (suje) ile bilinen varlık yani nesne (obje) arasında kurulan ilişkiden doğan ürüne verilen addır. Daha açık bir ifadeyle öznenin (sujenin) nesneyi (objeyi) yorumlamasına, onun hakkında bir yargıda bulunmasına veya açıklama yapmasına, bilgi denilmektedir. Bilgi, çoğu zaman bilen özne ile bilinen nesne arasında kurulan ilişki sonucunda ortaya çıkan ürün olarak tanımlanır.”(felsefe.gen.tr)
Bilginin birçok türü bulunmaktadır. Bilginin türlerini gündelik bilgi, teknik bilgi, dini bilgi, sanatsal bilgi, felsefi bilgi ve bilimsel bilgi olarak sıralayabiliriz. Gündelik bilgi yaşamımızı devam ettirmemizde, dini bilgi ise dini inancımızı yerine getirmemizde, bilimsel bilgi ise gelişmemizde bize yol gösterir. Bilgi öğrenmek için de ilim öğrenmek gereklidir. Hacı Bektaş Veli “İlimden gidilmeyen yolun sonu karanlıktır.” sözünü boşa söylememiştir. İlim öğrenmek ve bilgi sahibi olmak bir çeşit ibadettir. Bilgisizlik kişiyi cahilliğe ve hurafeye, bilgi ise gerçeğe ve Hakka götüren kapıdır.
Âşık Seyrani cahili zehire benzeterek şöyle seslenmiştir:
“Görmüş yok cihanda cahilden vefa
Vefa umup etme kendine cefa
Olur mu insana zehirden şifa
Fikretsin gönülden ihvan olanlar.”
İlim sahibi, belli düzeyde bir bilgi birikimine sahip olan kimseye âlim (bilgin) denir. Âlim, kendini bilir. Okumaktan, ilim tahsil etmekten asıl maksat kendini bilmektir. Yunus Emre bu durumu şöyle ifade eder;
“İlim ilim bilmektir,
İlim kendin bilmektir.
Sen kendini bilmezsin,
Ya nice okumaktır.”
Hacı Bektaş Veli “Âlimin uykusu cahilin ibadetinden üstündür.”, “Yolumuz, ilim, irfan ve insanlık sevgisi üzerine kurulmuştur.”demiştir. Bir atasözümüzde de “Cahille bal yeme, âlimle taş taşı.” denilmektedir.
Gerçek âlim olmak kolay değildir. Âlim asaletli, duru ve doğru olmak zorundadır Hacı Bektaş Veli “Asalet, duruluk ve doğruluktur” demiştir. Bir âlim ne kadar unvan alırsa alsın sermaye ve elinde erk bulunanlar önünde başını eğer, doğruyu saklarsa gerçek âlim olamaz. Âlimler konuştukları kadar sustuklarından da sorumludurlar. Hacı Bektaş Veli “Mülk âlimin şeytanıdır” der. Gerçek âlim şeytana uymaz, daima haktan yana olur. Çünkü Hacı Bektaş Veli’nin buyurduğu gibi “Hak güneşten daha zahirdir.” Âlimin haktan yana olabilmesi de güzel ahlâklı olup olmadığına bağlıdır. Güzel ahlâklı olabilmek için bilgiye, bilgiye ulaşabilmek için de akla ihtiyaç vardır. Hacı Bektaş Veli’ye göre “İslam’ın temeli ahlâk, ahlâkın özü bilgi, bilginin özü akıldır.”
Son Söz: Akıl, bilgi ve ahlâk Hacı Bektaş Veli için olmazsa olmaz üç unsurdur. Bunlar olmayınca insan düşünce karanlığında kaybolur. Ne diyor Hünkâr; “DÜŞÜNCE KARANLIĞINA IŞIK TUTANLARA NE MUTLU.”
Aşk ile ve sevgiyle kalınız.
Gürses Güvenç
25/01/2021

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Zeen is a next generation WordPress theme. It’s powerful, beautifully designed and comes with everything you need to engage your visitors and increase conversions.